ASML meldt over 2025 een recordomzet van €32,7 miljard en een nettowinst van €9,6 miljard. Voor 2026 verwacht het bedrijf €34 tot €39 miljard omzet. Het orderboek is dik, de bestellingen in Q4 schoten omhoog, de backlog tikt door. Het succes is niet eens meer te ontkennen, het staat in beton gegoten.  Maar precies op datzelfde moment komt de mededeling: ongeveer 1.700 banen verdwijnen, vooral in Nederland en ook in de VS. En in totaal wordt er gesproken over het schrappen van functies binnen technologie- en IT-organisaties, met nadruk op lagen die “te stroef” zijn geworden. De boodschap van CEO Christophe Fouquet: te veel frictie, te veel proces, te weinig innovatie. 

Dat is het moment waarop de ASML-“sky-is-the-limit”-fanclub even stilvalt.

Want dit gaat niet over een bedrijf dat in paniek moet snijden om te overleven. Dit gaat over een bedrijf dat op een berg geld zit, de aandeelhouder verwent met hogere uitkeringen en een inkoopprogramma van eigen aandelen (tot €12 miljard richting 2028), en tóch zegt: “We zijn te log geworden, dus we halen er mensen uit.” De vakbond CNV verwoordde het grofweg zoals het op de werkvloer klinkt: het geld klotst tegen de plinten, en toch gaan er banen uit.  En eerlijk: als zelfs de bonden het niet meer kunnen “rijmen”, dan is dat niet omdat zij ineens poëzie zijn gaan lezen. Dan is het omdat het verhaal wringt. En ja, er wordt hier al jaren te veel geluld.

ASML is een machine die machines bouwt. Maar het is óók een machine die managers bouwt. PowerPoints die powerpoints aansturen. Overleggen die overleggen voorbereiden. KPI’s die KPI’s uitleggen. En ondertussen staan er ingenieurs te wachten tot het systeem klaar is met zichzelf. De directie zegt het nu hardop: die stroperigheid remt de innovatie, en juist de ingenieurs willen terug naar “techniek doen” zonder de stroop van trage processen. Dat klinkt stoer, bijna romantisch: terug naar de tekentafel, weg met de vergader-kerkhoven. Maar laten we niet doen alsof dit een zuiver cultureel herstelproject is. Dit is óók een financieel instrument. Dit is: marges beschermen, snelheid opvoeren, aandeelhouders geruststellen — en ondertussen het bedrijf herinrichten op wat de volgende golf oplevert.

En die volgende golf heet: AI.

In meerdere berichten klinkt het al door: een deel van de mensen kan mogelijk intern door naar andere rollen, bijvoorbeeld richting AI- engineering. Prachtig, zou je zeggen: herscholen, doorpakken, nieuwe kansen.  Maar hier zit de wrange grap van 2026: je werkt aan systemen die slimmer worden dan jij, efficiënter dan jij, schaalbaarder dan jij — en op een dag komt de mail dat “de organisatie” te stroef is geworden. Met andere woorden: jij bent niet meer de kern, jij bent frictie.

Is dit het begin van een ommekeer?

Misschien. Maar niet op de manier waarop doemdenkers het graag verkopen. De halfgeleidersector groeit door, zegt ASML zelf. De vraag naar EUV blijft stevig. Het orderboek bewijst dat. Dit is geen “ASML valt om”-moment. Dit is eerder een “ASML wordt harder” moment. Harder in selectie. Harder in structuur. Harder in tempo. En vooral harder in het wegschrapen van alles wat niet direct bijdraagt aan die kern: engineering, output, levering, groei. Alleen: dat doet wél pijn. Omdat in een regio waar ASML niet zomaar een werkgever is maar een ecosysteem, elke ontslagronde meteen groter voelt. Veldhoven, Eindhoven en de rest van Brainport zijn mee gaan leven in de veronderstelling dat de groei oneindig is — dat er altijd nog een campus bij kan, nog een wijk, nog een ringweg, nog een treinverbinding, nog een “talent attraction”-plan met Engelse slogans. En nu zie je de barst: recordomzet betekent niet automatisch baanzekerheid. Nooit gedaan trouwens, maar we deden alsof. Het ongemakkelijke is dit: als ASML in topvorm al 1.700 mensen kan missen “omdat het anders niet snel genoeg innoveert”, wat zegt dat dan over de rest van het bedrijfsleven? Over organisaties die óók stroef zijn, maar zonder de luxe van 9,6 miljard winst? 

Is AI hier niet alleen een product, maar óók een reden?

Niet “AI neemt je baan morgen over” als goedkope angstkreet, maar: AI dwingt organisaties om slimmer, platter, sneller te worden. En wie niet mee kan in dat tempo — of wie onderdeel is geworden van het remsysteem — ligt als eerste op het hakblok. Zelfs in ASML City: houdoe!  Dus laten we ophouden met doen alsof dit alleen maar “een reorganisatie in de managementlagen” is. Dit is een helder signaal. Een waarschuwing in dure woorden. Een wake up call  tussen twee recordgrafieken. En voor de regio? Wen er maar aan: de toekomst komt niet met zachte handen. Die komt met kwartaalcijfers zoals vandaag.