De Vergeten Ramp

Jeroen Dijsselbloem, burgemeester van Eindhoven, gaat in op de stand van zaken met betrekking tot de rampenbestrijding en crisisbeheersing in Zuidoost-Brabant. Hij is tevens voorzitter van de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost. Sacha van Ginkel is rouw- en traumadeskundige. Als zodanig neemt zij aan alle opnamen voor de podcast-serie deel. Zij evalueert de gesprekken en dan met name de grote emotionele impact die de Herculesramp dertig jaar na dato nog altijd heeft op alle betrokkenen: overlevenden, nabestaanden, getuigen en hulpverleners. Bij hulpverleners is bovendien sprake van een collectief trauma dat in de hand is gewerkt door het spreekverbod dat zij onmiddellijk na de ramp opgelegd kregen en formeel pas in 2026 is opgeheven.

In de zomer van 2024 benadert voormalig hulpverlener Cees den Dekker journalist Hans Matheeuwsen met het idee voor een podcast over de Herculesramp. Volgens hem zou er nog volop behoefte zijn bij (ex-)collega’s om over de ramp te praten. Op 15 juli 2026 is het bovendien dertig jaar geleden dat de ramp plaatsvond. Zij betrekken voormalig calamiteitenfotograaf Arie Muller bij hun plan. Hij is bestuurslid van de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers en hoofdredacteur van regionale omroep 1Kempen. Naar gelang de opnamen vorderen, neemt de bereidheid om mee te werken bij (ex-)hulpverleners echter af. Bovendien blijkt de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost anno 2026 slecht voorbereid te zijn op een nieuwe ramp. De opgevraagde evaluaties van de laatste oefeningen en calamiteiten worden zwartgelakt geleverd.

Johann Beelen maakte als beleidsadviseur bij de Eindhovense politie deel uit van het team dat de communicatie verzorgde tijdens de Herculesramp. Hij maakte de beleidskeuzes op 15 juli 1996 en daarna van nabij mee. Peter Daalder was chef Nieuwsdienst bij het Eindhovens Dagblad. Zijn collega Hans Matheeuwsen raakte als verslaggever van het ED betrokken bij de ramp. Dat zou vijftien jaar zo blijven want zolang duurde de nasleep. Er verschenen zo’n veertig (!) rapporten over de ramp, inclusief de juridische dossiers in België en Nederland. Op basis daarvan schreef Hans in 2009 het boek ‘Vergeten ramp’. Hij host de podcast-serie.

Luitenant-kolonel buiten dienst van de Koninklijke Luchtmacht Harry Horlings is een in Amerika opgeleide flight test engineer en onderzocht na zijn pensionering de vliegtechnische aspecten van de Herculesramp. Volgens hem was de crash het gevolg van een vliegfout wegens gebrek aan kennis bij de crew. De officiële onderzoeken wijten de ramp aan een vogelaanvaring. Menno van Duin onderzocht de Herculesramp als lid van het onafhankelijke Crisis Onderzoek Team. Volgens hem is de ramp het gevolg van systeemfouten, gebrek aan oefening en een slecht voorbereide organisatie. De verantwoordelijken traden onterecht niet af.

Ramon Oomen en Jacqueline Wijffelaars betraden als lid van de Eindhovense brandweer de uitgebrande Hercules, waar zij op de vele slachtoffers stuitten. De brandweer arriveerde een half uur na de crash omdat de aangeboden hulp in eerste instantie werd afgewezen door de brandweer van de vliegbasis Eindhoven, in de veronderstelling dat de vierkoppige bemanning al was omgekomen bij de felle brand na de crash van het vliegtuig. Ramon en Jacqueline hebben meegeholpen om de 37 inzittenden in het laadruim, die pas later werden ontdekt, te redden. Beiden zijn nog in actieve dienst.

Carla Auer zat als verpleegkundige in de tweede ambulance die arriveerde bij de Hercules. Zij was betrokken bij de redding van de inzittenden en richtte het gewondennest in naast het vliegtuig. Joost van Deursen was de chauffeur van de eerste ambulance die ter plekke kwam. Hij onderhield vanuit de ziekenauto het contact met de alarmcentrale van de GGD over het verloop van de hulpverlening. Beiden vertellen over het gebrek aan erkenning voor hun inzet, zowel door hun leidinggevenden als door de samenleving. De beeldvorming, onder andere in de media, was uiterst negatief. Carla liep een posttraumatisch stresssyndroom op. Beiden verlieten uiteindelijk de dienst. Carla maakte van de nazorg haar nieuwe werk

Het team van de podcast-serie ‘De vergeten ramp’ brengt overlevende Nathalie de Cloe in 2025 na 29 jaar in contact met politieman Jan van der Sanden. Zij ontmoeten elkaar bij het herdenkingsmonument op de vliegbasis Eindhoven. Jan hielp Nathalie in het gewondennest dat naast de neergestortte Hercules door de GGD werd ingericht. In eerste instantie werden nog tien leden van het Fanfarekorps Koninklijke Landmacht levend uit het ernstig verbrandde vliegtuig gehaald, drie kwartier na de crash. Hun ontmoeting is zowel emotioneel als hartelijk waarbij de gebeurtenissen vanzelfsprekend opnieuw de revue passeren.

Ad Raaijmakers harkte op de vliegbasis Eindhoven gemaaid gras bij elkaar toen de Hercules neerstortte. Hij is de enige ooggetuige die de crash voor zijn neus zag gebeuren. Volgens hem was het vliegtuig al geland toen het tot zijn verbazing weer opsteeg. Ad hielp bij de redding van de inzittenden. Hij werd nooit gehoord door de onderzoekers, wat hem uitermate frustreerde. Ad maakte later kennis met overlevende Hans Ploegmakers. De twee raakten bevriend. Hans heeft levendige herinneringen aan de crash. Hij verloor een onderbeen en ging een jarenlang hersteltraject in. Tot zijn verontwaardiging moest hij zijn uniform inleveren als lid van het nieuwe orkest.

Thea van de Velden verloor haar man Tom Beekman bij de Herculesramp. Hij was de dirigent van het Fanfarekorps Koninklijke Landmacht dat nagenoeg verongelukte. Luitenant-generaal buiten dienst Cees de Veer was directeur Personeel van de Koninklijke Luchtmacht tijdens de ramp.

Al na een paar dagen maakte hij kennis met Thea die verhaal kwam halen bij de luchtmachtstaf over het feit dat ze haar overleden man niet mocht zien. Verondersteld werd dat de slachtoffers allemaal ernstig verbrand waren, wat niet zo was. Cees is zeer kritisch over de obstructie van de Belgische luchtmacht bij het onderzoek naar de ramp en de straatjes die tijdens de onderzoeken zijn schoongeveegd aan militaire en civiele zijde.

Overlevende Nathalie de Cloe en voormalig hoofd Leger Aalmoezenier Martien Agterberg vertellen over hun ervaringen tijdens de eerste aflevering van podcast De Vergeten Ramp.
Nathalie werd als eerste gered uit het Hercules-transportvliegtuig van de Belgische luchtmacht dat op 15 juli 1996 crashte op de vliegbasis Eindhoven waarbij 34 van de 41 inzittenden omkwamen. Zij was als trompettiste verbonden aan het Fanfarekorps Koninklijke Landmacht dat terugkeerde van een muzikale reis naar Modena in Italië.
Martien raakte als geestelijk verzorger betrokken bij de ramp. Hij begeleidde nabestaanden en werd later bestuurslid van de Stichting Herculesramp 1996, waarin de overlevenden en de nabestaanden zich verenigden.