Alleen: ondertussen schuift de rechter stoïcijns de stoel naar achteren en vraagt om iets wat in al dat bestuurlijke spierballenwerk vaak ontbreekt: bewijs en logica. Waarom sluiting in plaats van waarschuwing? Waarom deze duur? Waarom nu, en niet maanden later toen het ook al ‘ernstig’ was? En vooral: waar blijkt uit dat openstelling op dit moment daadwerkelijk een bedreiging vormt voor de openbare orde? Rechters prikken steeds vaker door standaardzinnen heen. “Er zijn signalen”, “de buurt voelt zich onveilig”, “het past in het beleid” — taal die bestuurlijk lekker loopt, maar juridisch steeds vaker piept en kraakt.

Dat is geen theorie, dat is de praktijk. Je ziet gemeenten de laatste tijd meer dan eens binnen een paar dagen teruggefloten worden op precies dit punt: de motivering. Niet omdat optreden verboden is, maar omdat optreden niet hetzelfde is als sluiten. Een woning is geen horecapand en een voordeur is geen vergunning. Sluiten raakt direct aan het zwaarste wat de overheid in het dagelijks leven kan doen: je woonrecht, je gezinsleven, je stabiliteit. Ook als de bewoner niet sympathiek is. Juist dan.

Wat je nu ziet, is dat het klassieke beeld van de burgemeester als rigide handhaver onder druk komt te staan. Niet omdat de rechter ‘soft’ is, maar omdat de rechter minder geduld heeft met bestuurlijke shortcuts. Zeker wanneer de redenering gaat richting: “we sluiten ruim, en als het beter gaat kunnen we altijd nog heropenen.” Dat klinkt praktisch, maar het draait de rechtsbescherming om. Dan moet de burger gaan bewijzen dat het weer veilig is, terwijl de overheid moet bewijzen dat het nog onveilig is.

De kern is simpel: Damocles is te vaak een stempel geworden. Terwijl het juridisch een instrument is dat alleen overeind blijft als het dossier klopt, de proportionaliteit klopt en de noodzaak concreet is. Anders wordt het geen daadkracht, maar decor. En decor sneuvelt bij de rechter. Soms zelfs twee keer in één week zoals in Heeze-Leende.