Een boer kan geen toekomst bouwen op drijfzand
Jarenlang werkte ik voor vakbladen als Boerderij. Ik heb aan heel wat keukentafels gezeten, van Reusel tot Sterksel. Koffie erbij, en het gesprek kwam vanzelf op het bedrijf. Op de stal die nog afbetaald moest worden. Op de zoon of dochter die misschien zou overnemen. En vroeg of laat altijd dezelfde vraag: mogen we hier over tien jaar nog boeren?
Nu staat er weer iets groots te gebeuren. Het kabinet wil zones rond kwetsbare natuur waarin boeren extra maatregelen moeten nemen. Bij Kempenland-West, dat deels in Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden ligt, gaat het om een strook van duizend meter. Hoe dat precies uitpakt, weet nog niemand. Voor de gezinnen die daar wonen en werken is de vraag al wel duidelijk: valt hier straks nog een boterham te verdienen? Ik ga niet doen alsof er met die natuur niets aan de hand is. Kempenland-West droogt uit, het water is niet schoon genoeg en er verdwijnen soorten. Dat is ook onze streek. Een boer heeft niets aan een omgeving die achteruitholt.
Wie gaat dat allemaal betalen?
Maar verandering moet wel te doen zijn. En te betalen. Op papier klinkt het allemaal redelijk: omschakelen, verbreden, natuur beheren, verplaatsen. Aan de keukentafel worden dat andere vragen. Waar haal je de grond vandaan? Wie betaalt de verbouwing? Wat doe je met de schuld die er al ligt? En wat hou je over om van te leven? Een landwinkel wordt geen verdienmodel omdat een minister hem in een brief noemt. En een ander bord aan de weg maakt van een stal nog geen zorgboerderij.
Doorberekende realiteit
Het Planbureau voor de Leefomgeving rekende de plannen in september door. Het concludeerde dat het niet realistisch is om te verwachten dat boeren dicht bij natuurgebieden altijd een rendabel bedrijf kunnen houden. Als een planbureau van de overheid dat zelf zwart op wit zet, weet je hoe het ervoor staat. De rekening kan dus niet alleen op het erf belanden. De overheid moet afspraken maken die langer houden dan één kabinet. De banken die de stallen van de afgelopen decennia hebben gefinancierd, met de Rabobank voorop, kunnen nu niet aan de zijlijn gaan staan. En supermarkten die steeds strengere eisen stellen, zullen daar ook voor moeten betalen. Wil je dat een boer minder intensief gaat werken? Laat dan zien hoe hij daarmee nog een fatsoenlijk inkomen haalt. Natuurbeheer is werk, en werk wordt betaald, niet een paar jaar maar langdurig. En kan een bedrijf op zijn plek echt niet verder, dan verdient die familie een eerlijke uitweg.
Afspraken die staan!
Van boeren mag je vragen dat ze veranderen. Van bestuurders mag je eisen dat ze meer brengen dan het woord ‘perspectief’. De koffie en het begrip aan de keukentafel ken ik inmiddels wel. Wat er nu op tafel moet komen, zijn afspraken die langer meegaan dan de lening waarmee de boer ze moet betalen.
Klik op de knop en maak ons jouw lokale nieuwssite!
