We ademen iets schonere lucht in, maar fijnstof blijft zorg
REGIO - De luchtkwaliteit in Zuidoost-Brabant is over de afgelopen vijf jaar licht verbeterd, maar in 2025 was de lucht juist iets viezer dan in de twee jaren ervoor. Dat blijkt uit de jaarrapportage van het Regionaal Meetnet, waarin kennisinstituut TNO de metingen van 2021 tot en met 2025 heeft geanalyseerd. Het grootste zorgpunt voor de toekomst is fijnstof.
Het meetnet, het Innovatief Luchtmeetnet, meet op 55 plekken in de regio fijnstof, stikstofdioxide en ultrafijnstof. Bijna alle gemeenten doen mee, ook de Kempische: onder meer Bergeijk, Cranendonck, Eersel, Heeze-Leende, Reusel-De Mierden, Valkenswaard, Veldhoven en Waalre. Dit is de laatste rapportage van deze meetperiode; vanaf 2026 gaat een vernieuwd meetnet verder.
Beter over vijf jaar, maar 2025 viel tegen
De jaargemiddelden lagen in 2025 iets hoger dan in 2023 en 2024. Dat komt vooral door het weer: 2023 en 2024 waren natte jaren, waarin regen de lucht schoonspoelt, terwijl 2025 juist droog was. Toch lag 2025 lager dan 2021 en 2022, wat volgens TNO laat zien dat de lucht over de jaren heen schoner is geworden. Stikstofdioxide, dat vooral van verkeer komt, daalt en blijft op bijna alle plekken onder de strengere Europese norm die vanaf 2030 gaat gelden. Alleen op enkele drukke verkeerspunten is nog aandacht nodig.
Het aandachtspunt zit bij de allerkleinste fijnstofdeeltjes, PM2.5: deeltjes kleiner dan 2,5 duizendste millimeter, die zo klein zijn dat ze diep in de longen doordringen en daarom als het schadelijkst voor de gezondheid gelden. Op een groot deel van de meetpunten ligt de jaargemiddelde waarde rond of boven de tien microgram per kubieke meter, precies de grens die vanaf 2030 gaat gelden. Op zo'n zes plekken zou PM2.5 in 2025 al een knelpunt zijn geweest.
In de stad het verkeer, in de wijk de kachel
De bronnen verschillen per plek, en ze liggen niet bij één groep. In het stedelijk gebied, met Eindhoven voorop, ligt stikstofdioxide juist hoger dan op het platteland; dat hangt samen met het drukke wegverkeer. In woonwijken, in de stad en in de dorpen, pieken de fijnstofwaarden in de avonduren door houtstook. In de gemeente Eersel deed TNO daar een aparte meting naar; volgens het instituut is houtstook de meest aannemelijke oorzaak van die avondpieken, en juist de kachel en haard dragen bij aan de fijne deeltjes die voor 2030 het zorgpunt vormen.
In het buitengebied is het beeld genuanceerder. Gemiddeld ziet TNO geen duidelijk verschil in fijnstof tussen gebieden met veel en met weinig veehouderij. Wel komen op sommige plekken pieken in het grovere fijnstof voorbij. Een meting rond een legkippenbedrijf liet zien dat zo'n bedrijf vlakbij daar inderdaad een directe oorzaak van zou kunnen zijn: benedenwinds lag de waarde hoger zolang het bedrijf draaide, en nadat het eind 2025 stopte verdween dat verschil. Die pieken verdunnen volgens het meetnet wel snel en gaan op in de bredere concentratie in de regio.
Vliegveld: vooral een vraag om beter te meten
Rond Eindhoven Airport draagt het vliegverkeer bij aan hogere concentraties ultrafijnstof in het gebied bij de luchthaven, vooral overdag als er wordt gevlogen. Hoe ver die invloed doorwerkt tot in de woonwijken, is nog niet vastgesteld. TNO wil daarvoor de tijdelijke sluiting van de luchthaven in de eerste helft van 2027 benutten: metingen tijdens die sluiting kunnen het verschil in beeld brengen tussen de lucht als het vliegveld wel en niet open is.
TNO adviseert onder meer voorlichting over houtstook en zo nodig een stookverbod bij ongunstig weer, plus maatregelen voor het verkeer. Vanaf 2026 meet het vernieuwde meetnet ook ammoniak en richt het zich sterker op de afzonderlijke bronnen.
Bronnen: TNO-jaarrapportage 2025 "Regionaal Meetnet ILM2 in Zuidoost-Brabant" (TNO, 21 oktober 2026) en de aanbiedingsbrief van het Regionaal Meetnet (26 oktober 2026). Standpunten en bevindingen zijn aan TNO en het meetnet toegeschreven; geen persoonsnamen of citaten gebruikt.
Klik op de knop en maak ons jouw lokale nieuwssite!
